De elektrische fiets als game changer

Elektrisch fietsen op Terschelling

“Hoe sterk is de eenzame fietser die krom gebogen over zijn stuur tegen de wind, zichzelf een weg baant”. Ik moest aan dit lied van Boudewijn de Groot denken toen ik onlangs op Terschelling was. Ik maar ploeteren om tegen een duin op te fietsen, terwijl ik links en rechts werd ingehaald. Vaak door mensen die duidelijk ouder waren dan ik.

Vol bewondering keek ik hoe zij soepeltjes het duin op fietsten. Al snel zag ik wat het verschil was: zij hadden een accu – al dan niet verstopt onder een fietstas – en ik niet!

Record verkopen
In Nederland komen steeds meer e-bikes. Vorig jaar zijn volgens cijfers van RAI Vereniging en BOVAG een record aantal van 400.000 van dit type fiets in Nederland verkocht. Van alle verkochte fietsen is nu 40 procent een e-bike, terwijl dit in 2007 nog maar 6 procent was. De verwachting is dat deze groei de komende jaren nog verder toeneemt. Geen wonder in ons land, dat wereldwijd gezien fietsland nummer één is, met meer fietsen dan inwoners.

Veel voordelen
De e-bike is aan het begin van deze eeuw met haar opmars begonnen. De e-bike combineert de snelheid van een bromfiets of scooter met de voordelen van een gewone fiets. Met dit type fiets kun je zonder herrie en stinkende uitlaatgassen behoorlijke afstanden afleggen. Tegelijkertijd krijg je je gezonde lichaamsbeweging in de buitenlucht. Bovendien kan je gebruik maken van schone energie. De accu moet natuurlijk wel opgeladen worden, maar een paar zonnepanelen op het dak en je kunt zelfvoorzienend e-biken.

Motortje
Ouderen hebben als eersten de elektrische fiets ontdekt. Voor hen is het gemakkelijker met ‘de fiets met het motortje’ de tegenwind te trotseren, terpen te bedwingen en duinen te beklimmen. Doordat er minder kracht nodig is om de pedalen rond te trappen kunnen ouderen en mensen met medische klachten langer in beweging blijven, wat weer goed is voor hun gezondheid. Steeds vaker ontdekken nu ook jongere generaties de elektrische fiets. Zeker nu dit type fiets ook met steeds hippere designs verkrijgbaar is.

Platteland
In Friesland fietsen inwoners gemiddeld 831 kilometer per jaar. Op het Friese platteland waar je als fietser vaak wind tegen hebt, is de elektrische fiets een uitkomst. Zeker nu in veel dorpen voorzieningen zoals supermarkt, basisschool of huisarts verdwijnen. Met een gewone fiets naar het volgende dorp of de grotere centrumplaats is vaak net te ver. Met de elektrische fiets zijn wat extra kilometers een fluitje van een cent. Ondanks de achteruitgang van het aantal voorzieningen, is het zo toch goed mogelijk om in een dorp te blijven wonen. En dat is weer goed voor de leefbaarheid van het Friese platteland.

Woon-werk verkeer
De elektrische fiets lijkt een ware game changer te worden op het gebied van mobiliteit. Met een gewone fiets is 15 kilometer ongeveer de maximale afstand die je qua reistijd kunt afleggen naar werk of school. Met een elektrische fiets kun je in dezelfde tijd wel 25 km fietsen. Voor afstanden van meer dan 15 kilometer komt de e-bike steeds vaker in beeld als vervanger van de auto. Ook middelbare scholieren ontdekken nu de e-bike. Op het Friese platteland is het gebruik van dit type fiets steeds vaker een alternatief voor het openbaar vervoer. Het biedt jongeren meer flexibiliteit in reistijden en het is goed voor een dagelijkse portie beweging.

Speed pedelec
Een sneller type elektrische fiets is de speed pedelec. Hiermee kan tot 45 kilometer per uur worden gereden. Het aantal speed pedelecs is in Nederland in twee jaar tijd met ruim 60 procent gestegen tot ruim 17.000 nu. Deze fiets is vooral populair onder 45- tot 65-jarigen die een behoorlijke afstand naar hun werk moeten afleggen en daarvoor liever fietsen dan met de auto gaan. Vooral rond de Randstad wordt dit type fiets steeds populairder, als alternatief voor de auto, om zo files te ontwijken. In Friesland is het aantal nog beperkt, zo rapporteerde het Centraal Bureau voor de Statistiek onlangs. Hier hebben nog maar 9 van de 10.000 inwoners een speed pedelec is terwijl dit landelijk 12 is. Verwacht kan worden dat de komende tijd dit type fiets ook in Friesland aan populariteit wint. Grootschalig gebruikt vergt wel investeringen in de infrastructuur. Elders zijn al fietssnelwegen aangelegd. Op deze brede fietspaden heb je zo weinig mogelijk gelijkvloerse kruisingen waardoor je op snelheid kunt blijven.

Helm
Zijn er ook nadelen aan de opkomst van de snelle fiets? Gezien de snelheid is een fietshelm niet onverstandig. Voor de speed pedelec is deze al verplicht, voor de e-bike nog niet. Het aantal ouderen dat een fietsongeluk krijgt is de afgelopen tijd behoorlijk toegenomen. Van alle fietsongevallen met een dodelijke afloop was vorig jaar volgens CBS twee derde tussen de 50 en 85 jaar. En nu ook de jongeren deze fiets ontdekken, lopen ook zij meer risico.

De elektrische fiets heeft dus veel voordelen voor milieu, gezondheid en de leefbaarheid van het platteland, maar aandacht voor de veiligheid is wel belangrijk.

Elektrische fietsen geparkeerd bij de haven van Schiermonnikoog

Wilma De Vries

Wilma werkt als senior onderzoeker bij het Fries Sociaal Planbureau (FSP). Zij volgt voor jou de trends en ontwikkelingen op het gebied van wonen, werken en leven in Friesland. Ze geeft je een kijkje in wat er op dit gebied speelt in onze provincie.