Warmte uit het Heegermeer, ja dat kan!

Laatst hoorde ik van een kenner, dat ruim honderd jaar geleden de plaatselijke ijsverenigingen al voor de winter bepaalden wanneer de ijswedstrijden op de ijsbanen in Friesland werden geprikt. Er was blijkbaar altijd ijs tijdens onze oer-Hollandse winters. Die tijden zijn voorbij, tot groot verdriet van de echte Diepfriezen.

Volgens klimaatprofessor Pier Vellinga is de laatste vijftien jaar de gemiddelde temperatuur in Friesland met maar liefst twee graden gestegen. Geen wonder dat we al lang geen Elfstedentocht meer hebben. De laatste vond plaats op 4 januari 1997, alweer bijna 23 jaar geleden.

TEO
Maar zoals ook hier: elk nadeel heeft zijn voordeel. Door de stijging heeft het oppervlaktewater ook een hogere temperatuur gekregen. En daarmee komt TEO om de hoek kijken. TEO staat voor Thermische Energie uit Oppervlaktewater, oftewel warmtewinning in de zomer uit kanalen of meren. Een paar dorpen in Fryslân zijn daar al mee bezig.

TEO werkt met een warmtepomp. Warmtepompen koelen het oppervlaktewater door er warmte uit te halen. Deze warmte wordt op een hogere temperatuur weer afgegeven aan een voorraad water in de grond. In de winter kan je deze warmte gebruiken voor de verwarming van huizen of andere gebouwen. Het voordeel is dat je in de zomer je gebouw kan koelen met oppervlaktewater.

Meest vergevorderd

In Friesland zijn al gebouwen met dit systeem, zoals het Beursgebouw in Leeuwarden en enkele huizen, waarvan binnenkort één in Akkrum. Het dorp Heeg is het meest vergevorderd. Daar is het doel om een groot deel van het dorp met water uit Heegermeer te te verwarmen en daarmee van het aardgas af te gaan.

Friesland heeft een grote potentie voor deze vorm van energie. Vooral die dorpen die liggen aan het doorstromende boezemwater zijn uitermate geschikt. In de woningen moet dan wel een vorm van lage temperatuurverwarming komen, bijvoorbeeld vloerverwarming.

Lokale energiecoöperatie
De komende vijf jaar gaan we hier in Fryslân nog veel van horen, omdat het ook financieel een aantrekkelijke optie lijkt te zijn. In Heeg gaan ze dat vanuit de lokale energiecoöperatie nu laten zien. Warmte uit het Heegermeer. Elk huis moet dan een aansluiting krijgen op het lokale warmtenet. Dat is nog wel een flinke klus. Maar eenmaal aangelegd en werkend, zijn de energiekosten veel lager dan we nu betalen voor verwarming door aardgas.

Goed nieuws voor de schaatsers
Er is nog een voordeel: het oppervlaktewater koelt af. Slecht nieuws voor het groeiend aantal zwemmers in het buitenwater, maar goed nieuws voor de schaatsers. Een Elfstedentocht kon wel eens dichterbij komen! Laten we maar beginnen met het afkoelen van de ijsbaan. Onze kinderen willen ook wel eens een baantje trekken in de buitenlucht.

Laat TEO maar schuiven!

Bouwe

Bouwe is energiecoördinator bij de gemeente Leeuwarden, waar hij de ruimte krijgt om te doen waar hij goed in is: verbinden en aanjagen. Al sinds 1995 is hij actief op energiegebied. Een bezig baasje, onder andere druk met Fossielfrijfryslân.nl.